6.Sınıf Genleşme ve Büzülme Konu Anlatımı

Isı, maddeler üzerinde çeşitli etkilere neden olabilmektedir. Isının maddeler üzerindeki en belirgin etkisi ısınma ve soğumadır. Maddelerin ısınma ve soğuma sonucunda hacimlerinde değişim gerçekleşir.

Katı, sıvı ve gaz maddelerin ısı alarak hacimlerinin artmasına genleşme, ısı vererek hacimlerinin azalmasına ise büzülme adı verilir.

• Tren raylarının yapımı sırasında raylar arasında boşluk bırakılmaktadır. Bu durumun sebebi ise yaz aylarında ısınan rayların genleşerek uzamasıdır.
• Kavanoz kapakları içerisinde yer alan maddelerin hava alıp bozulmamaları için sıkıca kapatılır. Kavanozları açmaya çalıştığımızda ise zorlanırız. Bu durumda kavanozun kapak tarafını içerisinde sıcak su bulunan kaba daldırır, bekletiriz. Isı alarak genleşen kapak bir süre sonra kolaylıkla açılır.
• Gözlük camları çerçevelerine takılırken metal çerçeve ısıtılır ve genleşmesi sağlanır. Genleşip genişleyen metal çerçeveye takılan gözlük camı, çerçeve soğuyup büzüldüğünde yuvasına tam anlamıyla sıkışmış olur.
• Mutfakta ocak üzerinde yer alan, ağzına kadar dolu çaydanlıkta bulunan suyun, kaynadıktan belirli bir süre sonra taştığını gözlemleriz. Bu durumun nedeni ısı alan suyun genleşerek hacminin artmasıdır.
• Termometrelerde kullanılan madde (cıva), ortam sıcaklığı arttığında genleşerek cam boru içerisinde yükselirken, sıcaklığın azalması ile de cam boru içerisinde büzülerek alçalır.
• Ülkemizde genellikle Ürgüp, Göreme ve Avanos gibi ilçelerde sıklıkla karşılaşılan uçan balonlar içerisindeki hava ısıtıldığında genleşir ve balon yükselir. Isıtma işlemi durdurulduğunda ise balonun içerisindeki hava soğur ve balon aşağıya doğru inmeye başlar.